DOI: https://doi.org/10.24919/2312-2595.40.123248

ОСВІТНЄ ПИТАННЯ У ДІЯЛЬНОСТІ ЄВРЕЙСЬКИХ ПОЛІТИЧНИХ ПАРТІЙ МІЖВОЄННОЇ ГАЛИЧИНИ

Оксана Руда

Анотація


У статті висвітлено освітню діяльність єврейських політичних партій міжвоєнної Галичини. Польська держава не забезпечила єврейській спільноті належних умов для здобуття освіти рідною мовою. Відзначено, що євреї змушені були самостійно створювати умови для повноцінного вивчення рідної мови (іврит чи ідиш), культивувати національні традиції та розвивати культуру. Єврейські політичні партії через вплив на освітні товариства долучалися до заснування початкових і середніх навчальних закладів з мовами викладання ідиш, іврит чи двомовних. Належна увага відводилася організації різноманітних форм позашкільної освіти, а також збереженню національної свідомості єврейського населення краю. 


Ключові слова


Галичина; Друга Річпосполита; політичні партії; освітня діяльність; національна свідомість

Повний текст:

PDF

Посилання


DALO – Derzhavnyi arkhiv Lvivskoi oblasti, f. 1, op. 58, spr. 856, 26 ark.

DALO – Derzhavnyi arkhiv Lvivskoi oblasti, f. 121 sch., op. 3 sch., spr. 26, 130 ark.

DALO – Derzhavnyi arkhiv Lvivskoi oblasti, f. 121 sch., op. 3 sch., spr. 31, 87 ark.

AAN – Archiwum Akt Nowych w Warszawie, zesp. 322, sygn. 2348, 442 k.

AAN – Archiwum Akt Nowych w Warszawie, zesp. 322, mikrof. B. 18479, sygn. 2276, 123 k.

AAN – Archiwum Akt Nowych w Warszawie, zesp. 9, sygn. 963, 603 k.

AAN – Archiwum Akt Nowych w Warszawie, zesp. 9, sygn. 962, 34 k.

AAN – Archiwum Akt Nowych w Warszawie, zesp. 1186, sygn. 1, 144 k.

Archiwum PAN – Archiwum Polskiej Akademii Nauk, zesp. III–180, sygn. 91, 140 k.

Archiwum PAN – Archiwum Polskiej Akademii Nauk, zesp. III–180, sygn. 96, 12 k.

Archiwum Państwowe miasta Krakowa i Województwa Krakowskiego, zesp. 208, sygn. StGKr 249, 1098 k.

Bełcikowska, A. (1925). Program syjonistycznej partii ortodoksów «Mizrachi» [Program of the Zionist orthodox party «Mizrachi»]. In J. Bełcikowski (Ed.), Stronnictwa i związki polityczne w Polsce. Charakterystyki, dane historyczne, programy, rezolucje, organizacje partyjne, prasa, przywódcy – Parties and political unions in Poland. Characteristics, historical data, programs, resolutions, party organizations, press, leaders (pp. 495–498). Warszawa: SP. AKC. «Dom Książki Polskiej» [in Polish].

Bełcikowska, A. (1925). Program Żydowskiej Partii Ludowej [Program of the Jewish Peopleʼs Party]. In J. Bełcikowski (Ed.), Stronnictwa i związki polityczne w Polsce. Charakterystyki, dane historyczne, programy, rezolucje, organizacje partyjne, prasa, przywódcy – Parties and political unions in Poland. Characteristics, historical data, programs, resolutions, party organizations, press, leaders (pp. 517–520). Warszawa: SP. AKC. «Dom Książki Polskiej» [in Polish].

Towarzystwo Popierania Szkolnictwa Żydowskiego i Kultury Żydowskiej «Szułkult». Statut [Society for the Promotion of Jewish Education and Jewish Culture «Szułkult». Statute]. (1928). Warszawa [in Polish].

Hon, M.M. (2014). Diialnist yevreiskykh politychnykh partii na Zakhidnoukrainskykh zemliakh u konteksti politychnykh protsesiv pochatku XX stolittia [The activities of Jewish political parties in the Western Ukrainian lands in the context of the political processes of the early twentieth century]. Yevreiska natsionalna spilnota v konteksti intehratsii ukrainskoho suspilstva – Jewish National Community in the Context of Integration of Ukrainian Society (pp. 43–67). Kyiv: IPiEND im. I.F. Kurasa NAN Ukrainy [in Ukrainian].

Melamed, V. (1994). Evrei vo Lvove (ХІІІ – pervaia polovina ХХ veka). Sobytiia, obshchestvo, liudi [Jews in Lviv (XIII – the first half of the twentieth century). Events, society, people]. Lvov: Sovmestnoe ukrainsko-amerikanskoe predpriiatie TEKOP [in Russian].

Myrovi domahannia sionistiv [Peaceful demands of the Zionists]. (1918, October 29). Dilo – Work (Part 246) [in Ukrainian].

Khonigsman, Ia. (2003). Gorodok Lvovskii i Mostiska – evreiskie obshchiny, kotorykh net [The Lvіv Horodok and Mostyska – Jewish communities that are extinct]. Lvov: Lvovskoe obshchestvo evreiskoi kultury im. Sholoma Aleikhema [in Russian].

Bacon, G. (1996). The Politics of Tradition. Agudat Yisrael in Poland 1916 – 1939. Jerusalem: The Magnes Press [in English].

Brzoza, Cz., & Sowa, A.L. (2006). Historia Polski 1918 – 1945 [History of Poland 1918 – 1945]. Kraków: Wydawnictwo Literackie [in Polish].

Chepil, M. (2011). Ciernistą drogą. Wychowanie narodowe dzieci i młodzieży ukraińskiej w Galicji i II Rzeczypospolitej (1848 – 1939) [A thorny road. National education of Ukrainian children and youth in Galicia and the Second Commonwealth of Poland (1848 – 1939)]. Lublin: Lubelskie Towarzystwo Naukowe [in Polish].

Dachówna, D. (1935). Szkolnictwo hebrajskie w Polsce [Hebrew education in Poland]. Sprawy Narodowościowe – National affairs, 3–4, 245–268 [in Polish].

Eisenstein, M. (1950). Jewish schools in Poland, 1919 – 1939. Their Philosophy and Development. New York: Kingʼs Crown Press [in English].

Fałowski, J. (2006). Mniejszość żydowska w Рarlamencie II Rzeczypospolitej (1922 – 1939) [Jewish minority in the Parliament of the Second Commonwealth of Poland (1922 – 1939)]. Kraków: Oficyna Wydawnicza AFM [in Polish].

Jaskóła, A. (2010). Sytuacja prawna mniejszości żydowskiej w Drugiej Rzeczypospolitej. Praca licencjacka [The legal situation of the Jewish minority in the Second Commonwealth of Poland. A thesis]. Wrocław: Uniwersytet Wrocławski. Retrieved from http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/35560/004.pdf [in Polish].

Mendelsohn, E. (1992). Żydzi Europy Środkowo-Wschodniej w okresie międzywojennym [Jews of Central and Eastern Europe in the interwar period]. (A. Tomaszewska, Trans.). Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN [in Polish].

Olbrzymie manifestacje żydowskie we Lwowie [Huge Jewish manifestations in Lviv]. (1918, October 27). Nowy Dziennik – New Daily, 108 [in Polish].

Romantsov, R. (2013). Polityka oświatowa władz polskich wobec mniejszości żydowskiej w II Rzeczpospolitej [The Polish Government Education Policy towards Jewish minority in the Second Commonwealth of Poland]. Studia Żydowskie. Almanach – Jewish Studies. Almanac, 3, 95–137 [in Polish].

Szarkowska, A. (2007). Absolwent prywatnej świeckiej szkoły żydowskiej jako obywatel Drugiej Rzeczypospolitej [A graduate of a private secular Jewish school as a citizen of the Second Commonwealth of Poland]. In J. Nikitorowicz, D. Misiejuk, & M. Sobecki (Eds.), Etniczność i obywatelskość w Nowej Europie. Konteksty edukacji międzykulturowej – Ethnicity and citizenship in New Europe. Contexts of intercultural education (pp. 116–126). Białystok: Trans Humana [in Polish].

Tomaszewski, J. (1985). Ojczyzna nie tylko Polaków. Mniejszości narodowe w Polsce w latach 1918 – 1939 [Motherland, not only for Poles. National minorities in Poland in the years 1918 – 1939]. Warszawa: Młodzieżowa Agencja Wydawnicza [in Polish].

Urbański, Z. (1932). Mniejszości narodowe w Polsce [National minorities in Poland]. Warszawa: Wydawnictwo «Mniejszości Narodowe» [in Polish].


Пристатейна бібліографія ГОСТ


ДАЛО. – Ф. 1. – Оп. 58. – Спр. 856. – 26 арк.

ДАЛО. – Ф. 121 сч. – Оп. 3 сч. – Спр. 26. – 130 арк.

ДАЛО. – Ф. 121 сч. – Оп. 3 сч. – Спр. 31. – 87 арк.

AAN. – Zesp. 322. – Sygn. 2348. – 442 k.

AAN. – Zesp. 322. – Mikrof. B. 18479, Sygn. 2276. – 123 k.

AAN. – Zesp. 9. – Sygn. 963. – 603 k.

AAN. – Zesp. 9. – Sygn. 962. – 34 k.

AAN. – Zesp. 1186. – Sygn. 1. – 144 k.

Archiwum PAN. – Zesp. III–180. – Sygn. 91. – 140 k.

Archiwum PAN. – Zesp. III–180. – Sygn. 96. –12 k.

Archiwum Państwowe miasta Krakowa i Województwa Krakowskiego. – Zesp. 208. – Sygn. StGKr 249. – 1098 k.

Program syjonistycznej partii ortodoksów «Mizrachi» // Bełcikowska A. Stronnictwa i związki polityczne w Polsce. Charakterystyki, dane historyczne, programy, rezolucje, organizacje partyjne, prasa, przywódcy / A. Bełcikowska ; część ogólną oprac. J. Bełcikowski ; słowo wstępne napisał A. Romer. – Warszawa : SP. AKC. «Dom Książki Polskiej», 1925. – S. 495–498.

Program Żydowskiej Partii Ludowej // Bełcikowska A. Stronnictwa i związki polityczne w Polsce. Charakterystyki, dane historyczne, programy, rezolucje, organizacje partyjne, prasa, przywódcy / Alicja Bełcikowska ; część ogólną oprac. J. Bełcikowski ; słowo wstępne napisał A. Romer. – Warszawa : SP. AKC. «Dom Książki Polskiej», 1925. – S. 517–520.

Towarzystwo Popierania Szkolnictwa Żydowskiego i Kultury Żydowskiej «Szułkult». Statut. – Warszawa, 1928. – 12 s.

 

Гон М.М. Діяльність єврейських політичних партій на Західноукраїнських землях у контексті політичних процесів початку ХХ століття / М.М. Гон // Єврейська національна спільнота в контексті інтеграції українського суспільства : монографія. – К. : ІПіЕНД імені І.Ф. Кураса НАН України, 2014. – С. 43–67.

Меламед В. Евреи во Львове (ХІІІ – первая половина ХХ века). События, общество, люди / Владимир Меламед. – Львов : Совместное украинско-американское предприятие ТЕКОП, 1994. – 268 с.

Мирові домагання сіоністів // Діло. – 1918. – Ч. 246. – 29 жовтня.

Хонигсман Я. Городок Львовский и Мостиска – еврейские общины, которых нет : монография / Яков Хонигсман. – Львов : Львовское общество еврейской культуры им. Шолома Алейхема, 2003. – 104 с.

Bacon G. The Politics of Tradition. Agudat Yisrael in Poland 1916 – 1939 / G. Bacon. – Jerusalem : The Magnes Press, 1996. – 331 p.

Brzoza Cz. Historia Polski 1918 – 1945 / Czesław Brzoza, Andrzej Leon Sowa. – Kraków : Wydawnictwo Literackie, 2006. – 754 s.

Chepil M. Ciernistą drogą. Wychowanie narodowe dzieci i młodzieży ukraińskiej w Galicji i II Rzeczypospolitej (1848 – 1939) / Mariya Chepil. – Lublin : Lubelskie Towarzystwo Naukowe, 2011. – 444 s.

Dachówna D. Szkolnictwo hebrajskie w Polsce / Dina Dachówna // Sprawy Narodowościowe. – 1935. – R. 9. – Nr 3–4. – S. 245–268.

Eisenstein M. Jewish schools in Poland, 1919 – 1939. Their Philosophy and Development / M. Eisenstein. – New York : Kingʼs Crown Press, 1950. – 112 p.

Fałowski J. Mniejszość żydowska w Рarlamencie II Rzeczypospolitej (1922 – 1939) / Janusz Fałowski. – Kraków : Oficyna Wydawnicza AFM, 2006. – 298 s.

Jaskóła A. Sytuacja prawna mniejszości żydowskiej w Drugiej Rzeczypospolitej. Praca licencjacka [Електронне видання] / Anna Jaskóła. – Wrocław, 2010. – Режим доступу : http://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/35560/004.pdf (25.08.2016).

Mendelsohn E. Żydzi Europy Środkowo-Wschodniej w okresie międzywojennym / Ezra Mendelsohn ; [z ang. przeł.: Agata Tomaszewska]. – Warszawa : Wydaw. Naukowe PWN, 1992. – 354 s.

Olbrzymie manifestacje żydowskie we Lwowie // Nowy Dziennik. – 1918. – Nr 108. – 27 października.

Romantsov R. Polityka oświatowa władz polskich wobec mniejszości żydowskiej w II Rzeczpospolitej / Roman Romantsov // Studia Żydowskie. Almanach. – 2013. – R. 3. – Nr 3. – S. 95–137.

Szarkowska A. Absolwent prywatnej świeckiej szkoły żydowskiej jako obywatel Drugiej Rzeczypospolitej / Agnieszka Szarkowska // Etniczność i obywatelskość w Nowej Europie. Konteksty edukacji międzykulturowej / [pod red. J. Nikitorowicza, D. Misiejuk, M. Sobeckiego]. – Białystok : Trans Humana, 2007. – S. 116–126.

Tomaszewski J. Ojczyzna nie tylko Polaków. Mniejszości narodowe w Polsce w latach 1918 – 1939 / Jerzy Tomaszewski. – Warszawa : Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, 1985. – 223 s.

Urbański Z. Mniejszości narodowe w Polsce / Zygmunt Urbański. – Warszawa : Wydawnictwo «Mniejszości Narodowe», 1932. – 380 s.





ISSN:2312-2595 (Print) ISSN:2664-3715 (Online)